|
|
 |
 |
|
|
Postęp wiedzy o
ludzkiej płodności oraz fizjologicznych zjawiskach rządzących
ludzkim rozrodem umożliwiły wykorzystanie jej w naturalnym
planowaniu rodziny (NPR).
Metody rozpoznawania płodności w sposób klasyczny opierają się na
zrozumieniu "mowy ciała" kobiety, czyli objawów płodności przez nią
obserwowanych. Mogą one służyć dostosowaniu pory współżycia
małżeńskiego do planów rodzicielskich oraz wielu innym funkcjom
diagnostycznym i terapeutycznym.
Nowe technologie łączą
doświadczenie z zakresu NPR z najnowszymi zdobyczami nauki i
techniki. Od lat próbuje się skonstruować urządzenia, opracować
testy, które mogłyby służyć określeniu fazy płodnej w cyklu
miesiączkowym kobiety w sposób niezawodny i prosty. Nowe technologie
w NPR są pomocne tym, którzy nie ufają własnym obserwacjom i
poszukują ich potwierdzenia metodami obiektywnymi. Mogą stanowić
pierwszy krok dla ludzi chcących żyć w zgodzie z własną płodnością,
ale nieumiejących lub niemogących prowadzić systematycznych notatek
i poszukujących czegoś, co by im to ułatwiło. W ten sposób ludzie ci
uczą się rytmu płodności własnego ciała, czyli fizjologicznych
zjawisk rządzących płodnością, oraz uzupełniają i potwierdzają
własne obserwacje. Nowe technologie oparte na zasadach ekologii
służą zdrowiu psychofizycznemu małżonków. Są wskazówką diagnostyczną
np. cykli nieowulacyjnych, niedomogi lutealnej oraz mogą pomóc w
wyborze optymalnego czasu poczęcia, szczególnie u par ze zmniejszoną
płodnością.
Organizm każdej kobiety jest jedyny i niepowtarzalny,
istnieją jednak pewne wspólne cechy poszczególnych faz cyklu
miesiączkowego dla wszystkich pań. Prowadzone są badania naukowe nad
właściwym odniesieniem zmian w czasie cyklu miesiączkowego na osi
podwzgórze - przysadka - jajnik do mierzalnych, najlepiej w domu,
prostych i obiektywnych parametrów (wskaźników) płodności. Ponadto w
opracowaniu są także inne urządzenia oparte na obserwacji pCO2 w
wydychanym powietrzu, zmian skórnych podczas cyklu, zmiany składu
jonowego i glukozy w mleku kobiecym podczas laktacji. Niestety, jak
dotąd nie znalazły one szerszego zastosowania.
Poniżej
przedstawiamy przykłady urządzeń monitorujących zmiany w cyklach
płodnych kobiety w zakresie:
1. podstawowej temperatury
ciała
2. śliny i śluzu szyjkowego
3. oporności elektrycznej
śluzu szyjkowego i śliny
4. hormonów płciowych i ich metabolitów
wydzielanych w moczu.
Ad. 1.
Podstawowa temperatura ciała
- PTC, tj. temperatura ciała w spoczynku (BBT - od ang. basal body
temperature) Zasada dwufazowości prawidłowego cyklu miesiączkowego
znalazła zastosowanie w różnych odmianach termometrów
elektronicznych z mikroprocesorem, np.:
W Polsce dostępny jest
Bioself. Urządzenie to przeprowadza analizę komputerową odczytów PTC
w oparciu o kryteria metody kalendarzowej. Pomiar odbywa się z
zachowaniem podobnych warunków jak w przypadku termometru rtęciowego
- w ustach, odbycie lub pochwie przez 2-3 min.
Badania producenta
wykazały ponad 93-procentową skuteczność w ocenie fazy płodnej i
93-98-procentową fazy niepłodnej poowulacyjnej. Jak każda z metod
może służyć planowaniu lub odkładaniu poczęcia oraz okazać się
pomocny w diagnostyce hormonalnej. Aparat rejestruje w pamięci ok.
360 ostatnich pomiarów, długość ostatnich 12 cykli i posiada
możliwość wydruku krzywej temperatury każdego cyklu. Nie zaleca się
stosowania Bioselfu w przypadku cykli krótszych niż 19 lub dłuższych
niż 39 dni, w okresie karmienia piersią czy w premenopauzie.
W
Polsce niedostępne Baby Comp. i Lady Comp. opierają się na podobnych
zasadach. Ich atutem jest bardzo krótki czas pomiaru temperatury w
ustach - ok. 30 sekund, skrócenie czasu abstynencji z 50 proc.
długości cyklu (Bioself) do 30 proc. Baby Comp. dodatkowo wyposażony
jest w program
ułatwiający planowanie
poczęcia dziecka z uwzględnieniem prawdopodobieństwa płci dziecka w
zależności od czasu współżycia płciowego oraz określa termin porodu.
Skuteczność tych urządzeń wynosi ok. 94-96 proc.
Istnieje również
możliwość pomiarów PTC termometrem elektronicznym bez
mikroprocesora. Jego zastosowanie ze względu na oszczędność czasu
pomiaru wydaje się mieć istotne znaczenie, ale należy używać
specjalnie przetestowanych w tym celu urządzeń. W Polsce są
prowadzone badania nad kilkoma typami termometrów.
Ad.
2.
Ślina i śluz szyjkowy
Według najnowszych badań w kryptach
szyjki macicy na różnych jej piętrach wytwarzane i wydzielane są
różne typy śluzu płodnego i niepłodnego. Wiadomo, że śluz płodny
jest bardzo silnie uwodniony, stąd większość kobiet w okresie
płodności odczuwa mokrość i ma wrażenie śliskości i naoliwienia w
przedsionku pochwy. Śluz płodny pod mikroskopem przypomina liście
paproci. Podobne zjawisko zaobserwowano w przypadku śliny. Urządzeń,
których zasada działania opiera się na oglądaniu kropli wysuszonej
śliny lub śluzu w mniej więcej 100-krotnym powiększeniu, są: PC2000,
PG /53 Fertility Tester.
Urządzenia te nie znalazły zastosowania
w skutecznym planowaniu rodziny,
istnieje bowiem możliwość braku korelacji pomiędzy obrazem
mikroskopowym śliny lub śluzu płodnego - krystalizacji, a
rozpoznaniem fazy płodnej.
Dzieje się tak dlatego, że szczyt
estrogenów ma miejsce na +/-24 h przed owulacją, po czym następuje
gwałtowny spadek, co w obrazie może nie dać krystalizacji, mimo że
jest to czas najwyższej płodności!!! Ponadto zastosowano fałszywą
interpretację w odniesieniu do trwania fazy płodnej, mimo braku
krystalizacji płodność trwa jeszcze kilka dni po szczycie objawu
śluzu.
Według: Klaus H. Natural family planning - REVIEW, Second
Edition, NFP Center of Washington D.C., INC July 1995
Ad.
3.
Analizatory oporności elektrycznej śliny i śluzu pochwowego -
CUE Fertility Monitor
Jest to urządzenie, które mierzy zmiany
oporności elektrycznej w ślinie oraz śluzie w pochwie i na tej
podstawie służy wyznaczaniu początku i końca fazy płodnej. Z powodu
ujawnienia w toku badań doświadczalnych braku pełnej korelacji
czasowej pomiędzy wyżej wymienionymi parametrami nie zaleca się
stosowania powyższego urządzenia.
Ad. 4.
Analizatory
hormonów płciowych i ich metabolitów wydzielanych w
moczu
Znacznie bardziej precyzyjnymi wskaźnikami jajeczkowania i
fazy płodnej są żeńskie hormony płciowe. Na rynku pojawiły się
różne, z reguły proste w użytkowaniu, analizatory metabolitów
hormonów płciowych oraz LH (hormon tropowy przysadki mózgowej).
50-80 proc. krążących we krwi estrogenów jest wydalanych z moczem w
formie związków kwasu glukuronowego. Przeciętnie 4 dni przed
szczytem LH wzrasta ilość wydalanego estrono-3-glukuronianu (E1-3G).
Stanowi on cenny wskaźnik określający początek fazy płodnej. Relacja
między stosunkiem stężeń metabolitów LH i estrogenów oraz wiedza o
wzroście LH na 35-42 godziny przed jajeczkowaniem stała się kluczowa
dla konstrukcji tego typu urządzeń.
CLEARPLAN one step, OVO QUICK
i inne są przykładem testu domowego do zastosowania, gdy pragnie się
począć dziecko. Są dostępne w Polsce jako testy paskowe. Z moczu
wskazują pik LH w okresie okołoowulacyjnym. Pik tego hormonu
zwiastuje mającą odbyć się w czasie najbliższych 40 godzin (1,5
dnia) owulację. Należy je wykonywać w ciągu kolejnych 5-10 dni
cyklu.Testy te nie służą odkładaniu poczęcia, ale określeniu czasu
wysokiej płodności.
PERSONA - najnowszej generacji analizator
służący określeniu faz niepłodności przed i poowulacyjnej oraz
płodności. Do zastosowania w domu jako test paskowy z moczu, służy
analizie zmian poziomu metabolitów estrogenu (E3G - glukuronian
estronu) oraz LH. Pomiarów dokonuje się przez średnio 8 poranków w
cyklu, gdy czas pomiaru zasygnalizuje światełko. Z Persony mogą
korzystać kobiety, których cykle nie są krótsze niż 23 dni i dłuższe
niż 35 dni. W Polsce urządzenie jest już dostępne.
Według badań
skuteczność Persony wynosi ok. 94 proc. We Włoszech, Anglii i
Niemczech prowadzone są badania nad udoskonaleniem tego
urządzenia.
Z wyżej wymienionymi urządzeniami wiąże się najwięcej
nadziei w związku z ich możliwościami technicznymi i
dokładnością.
Ponadto na uwagę zasługuje możliwość komputerowej
dokumentacji oraz interpretacji obserwowanych wykładników płodności.
Przykładem może być program
komputerowy CTLife (www.ctlife.ctsoft.com.pl). Dzięki instalacji
właściwego programu w zależności od stosowanej metody - termicznej,
śluzowej czy objawowo-termicznej, prowadzona jest bieżąca analiza
komputerowa i wyciągane są wnioski w postaci określenia
poszczególnych faz cyklu miesiączkowego. Pomysł ten zwalnia od
pamiętania wszystkich szczegółów danej metody.
Nowe technologie
wydają się ciekawym, skutecznym, choć nie zawsze tanim rozwiązaniem
służącym rozpoznawaniu płodności. Trwają badania nad ich
udoskonalaniem, gdyż tradycyjne metody obserwacji "mowy ciała"
świetnie z nimi konkurują. Szczególnie obiecująco rysują się
analizatory hormonalne odzwierciedlające u źródła zmiany
poszczególnych faz cyklu.
Nowe technologie mogą stanowić zachętę
dla tych, którzy zaczynają interesować się NPR lub szukają
obiektywizacji wyników własnych obserwacji, wreszcie służą tym,
którzy szybko zniechęcają się koniecznością systematyczności i
notowaniem wyników samoobserwacji.
Są również niezwykle potrzebne
tym, którzy mają problemy z płodnością, ponieważ mogą pomóc w
odnalezieniu przyczyn niepowodzeń i określeniu obiektywnego czasu, w
którym może dojść do poczęcia. Ze względu na to, że często mężczyznę
trudniej przekonać do naturalnych metod planowania rodziny, wydaje
się istotne wprowadzenie nowych technik, które niejednokrotnie są
bliższe Adamowi w zrozumieniu i zastosowaniu, a tym samym
Ewie.
Podsumowanie
Nowe technologie są szczególnie przydatne
dla:
1. początkujących
2. niepewnych własnych obserwacji
3.
niesystematycznych i obawiających się pomyłki
4. tzw.
nowoczesnych i typów naukowców Adamów
5. szukających
obiektywizacji wyników własnych obserwacji
6. potrzebujących
wsparcia, tj. par z obniżoną płodnością.
Na koniec warto
podkreślić rolę internetu jako źródła najnowszych informacji na
temat rozwoju NPR oraz służącego konsultacjom
międzynarodowym.
Oto adresy organizacji zajmujących się uczeniem
i promocją metod rozpoznawania płodności:
Polskie Stowarzyszenie
Nauczycieli Naturalnego Planowania Rodziny
(PSNNPR)
Warszawa 00-480, ul. Wiejska 13/4b, tel. (22) 622 97 75,
www.npr.csc.pl
Instytut Naturalnego Planowania Rodziny wg
metody prof. J. Rotzera
Warszawa 00-695, ul. Nowogrodzka 49/20,
tel. (22) 629 06 89, www.iner.pl
Liga Małżeństw Małżeństwu
(LMM)
Piaseczno 05-502, ul. Spokojna 5, tel. (22) 750 31 40,
www.npr.pl, www.lmm.pl
Stowarzyszenie "Miłość i
Odpowiedzialność"
Rzeszów 35-010, ul. Sokoła 8,
www.milosciodpowiedzialnosc.prv.pl
Towarzystwo Odpowiedzialnego
Rodzicielstwa (TOR)
Rybnik 44-200, ul. Na Górze 5/2, tel. (32)
422 22 52, www.prolife.pl.
dr Ewa
Ślizień-Kuczapska
|
|
|
|
>> Na początek
<<
|
|
 |
|
|
|
|
